{"id":115,"date":"2026-10-20T20:37:19","date_gmt":"2026-10-20T18:37:19","guid":{"rendered":"https:\/\/safetyon.pl\/?p=115"},"modified":"2026-10-20T20:37:19","modified_gmt":"2026-10-20T18:37:19","slug":"razace-niedbalstwo-pracownika-nie-zawsze-jest-wylaczna-przyczyna-wypadku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/safetyon.pl\/?p=115","title":{"rendered":"Ra\u017c\u0105ce niedbalstwo pracownika nie zawsze jest wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><strong>Pracownik zna\u0142 zasady, a mimo to wykona\u0142 niebezpieczn\u0105 czynno\u015b\u0107. S\u0105d uzna\u0142 jego zachowanie za ra\u017c\u0105ce niedbalstwo. Czy to oznacza, \u017ce automatycznie traci \u015bwiadczenia z ubezpieczenia wypadkowego? Nie. Trzeba jeszcze ustali\u0107, czy naruszenie przepis\u00f3w by\u0142o wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku.<\/strong>W analizie zdarzenia \u0142atwo zatrzyma\u0107 si\u0119 na najbardziej widocznym b\u0142\u0119dzie: r\u0119ce w\u0142o\u017conej w stref\u0119 pracy maszyny, niewy\u0142\u0105czonym nap\u0119dzie czy pracy bez zabezpieczenia. Tymczasem ustalenie, co zrobi\u0142 pracownik, nie ko\u0144czy badania przyczyn. Trzeba r\u00f3wnie\u017c sprawdzi\u0107, w jakich warunkach wykonywa\u0142 zadanie i co jeszcze doprowadzi\u0142o do urazu.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201eRa\u017c\u0105ce\u201d i \u201ewy\u0142\u0105czne\u201d odpowiadaj\u0105 na r\u00f3\u017cne pytania<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ra\u017c\u0105ce niedbalstwo opisuje stopie\u0144 zawinienia. Wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 dotyczy przyczyny wypadku. Te dwie oceny nie mog\u0105 zast\u0119powa\u0107 si\u0119 nawzajem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej odmowa \u015bwiadcze\u0144 na tej podstawie wymaga \u0142\u0105cznie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>udowodnienia naruszenia przez ubezpieczonego przepis\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony \u017cycia i zdrowia;<\/li>\n\n\n\n<li>ustalenia, \u017ce naruszenie nast\u0105pi\u0142o umy\u015blnie lub wskutek ra\u017c\u0105cego niedbalstwa;<\/li>\n\n\n\n<li>wykazania, \u017ce by\u0142o ono wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku.[1]<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ustawodawca nie pos\u0142uguje si\u0119 tutaj okre\u015bleniem \u201eg\u0142\u00f3wna przyczyna\u201d. Nawet bardzo powa\u017cne naruszenie nie wystarcza do zastosowania tego przepisu, je\u017celi do powstania wypadku przyczyni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inny, niezale\u017cny od pracownika czynnik.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pracuj\u0105ce pasy, uraz d\u0142oni i dwa r\u00f3\u017cne rozstrzygni\u0119cia<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pokazuje to sprawa rozpoznana przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Kaliszu 6 pa\u017adziernika 2016 r., sygn. V Ua 24\/16.[2]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pracownica porz\u0105dkowa\u0142a kartony przy pracuj\u0105cych pasach maszyny. Nie zatrzyma\u0142a nap\u0119du, mimo przeszkolenia i znajomo\u015bci zasad. Jej d\u0142o\u0144 zosta\u0142a pochwycona przez pasy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105d Rejonowy w Kaliszu, wyrokiem z 5 kwietnia 2016 r., IV U 14\/15, uzna\u0142 ra\u017c\u0105ce niedbalstwo pracownicy za wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0119 wypadku i oddali\u0142 odwo\u0142anie od odmowy ZUS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po apelacji S\u0105d Okr\u0119gowy podtrzyma\u0142 ocen\u0119 ra\u017c\u0105cego niedbalstwa, ale zakwestionowa\u0142 wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107. Uwzgl\u0119dni\u0142 ustalenia kontroli PIP: os\u0142ona by\u0142a za kr\u00f3tka, umo\u017cliwia\u0142a dost\u0119p do strefy niebezpiecznej, a uk\u0142ad zabezpiecze\u0144 i wy\u0142\u0105czania podajnika mia\u0142 nieprawid\u0142owo\u015bci. Przy prawid\u0142owym zabezpieczeniu maszyny pracownica nie mia\u0142aby mo\u017cliwo\u015bci znalezienia si\u0119 w sytuacji prowadz\u0105cej do wypadku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105d zmieni\u0142 wyrok i decyzj\u0119 ZUS, a ustalenie uszczerbku oraz wysoko\u015bci odszkodowania przekaza\u0142 organowi rentowemu. Nie zas\u0105dzi\u0142 konkretnej kwoty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nie uznano wi\u0119c zachowania pracownicy za prawid\u0142owe. Ustalono, \u017ce mimo ra\u017c\u0105cego niedbalstwa nie by\u0142o ono jedyn\u0105 przyczyn\u0105 zdarzenia.<\/strong> Opis pierwszego wyroku pochodzi z uzasadnienia wyroku odwo\u0142awczego. To zmiana rozstrzygni\u0119cia w jednej sprawie, a nie dow\u00f3d istnienia dw\u00f3ch sprzecznych linii orzeczniczych.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>S\u0105d Najwy\u017cszy: przyczyna decyduj\u0105ca to nie to samo co wy\u0142\u0105czna<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W wyroku z 12 czerwca 2013 r., I UK 14\/13, S\u0105d Najwy\u017cszy wyja\u015bni\u0142, \u017ce nawet decyduj\u0105ca rola zachowania pracownika nie wystarcza do pozbawienia go \u015bwiadcze\u0144, je\u015bli nie by\u0142a to przyczyna wy\u0142\u0105czna.[3]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sprawa dotyczy\u0142a upadku z wysoko\u015bci podczas obcinania ga\u0142\u0119zi. S\u0105d pierwszej instancji przyj\u0105\u0142 ra\u017c\u0105ce niedbalstwo pracownika, ale r\u00f3wnie\u017c zaniedbania pracodawcy. SN uchyli\u0142 p\u00f3\u017aniejszy, niekorzystny dla pracownika wyrok i przekaza\u0142 spraw\u0119 do ponownego rozpoznania. Sam nie przyzna\u0142 ostatecznie odszkodowania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SN wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 odr\u0119bnego badania przyczyn wypadku i stopnia winy. Zastrzeg\u0142 te\u017c, \u017ce brak szkolenia lub zabezpiecze\u0144 przy pracy na wysoko\u015bci trzeba ocenia\u0107 w kontek\u015bcie wykonywanych obowi\u0105zk\u00f3w, polece\u0144 i praktyk znanych oraz tolerowanych przez pracodawc\u0119. Inaczej nale\u017cy oceni\u0107 samowolne podj\u0119cie takich czynno\u015bci bez jego wiedzy i zgody.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nie wystarczy zatem znale\u017a\u0107 dowolnego uchybienia w zak\u0142adzie. Musi ono pozostawa\u0107 w rzeczywistym, adekwatnym zwi\u0105zku z wypadkiem.<\/strong> Sam brak dokumentu, bez zbadania jego znaczenia dla zdarzenia, nie rozstrzyga o wsp\u00f3\u0142przyczynie.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co powinno wynika\u0107 z post\u0119powania powypadkowego?<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozporz\u0105dzenie z 1 lipca 2009 r. nakazuje zespo\u0142owi powypadkowemu m.in. zbada\u0107 miejsce zdarzenia, stan maszyn i zabezpiecze\u0144 oraz warunki wykonywania pracy, zebra\u0107 wyja\u015bnienia poszkodowanego i informacje od \u015bwiadk\u00f3w. Wymaga r\u00f3wnie\u017c okre\u015blenia \u015brodk\u00f3w profilaktycznych.[4]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce warto odpowiedzie\u0107 na pytania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Co zrobi\u0142 pracownik i jakie przepisy naruszy\u0142?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy zabezpieczenia by\u0142y sprawne i odpowiada\u0142y zagro\u017ceniu?<\/li>\n\n\n\n<li>Jak zorganizowano zadanie i nadz\u00f3r nad jego wykonaniem?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy do zdarzenia przyczyni\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania innych os\u00f3b?<\/li>\n\n\n\n<li>Jakie dowody potwierdzaj\u0105 ka\u017cd\u0105 ustalon\u0105 przyczyn\u0119?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To wskaz\u00f3wki porz\u0105dkuj\u0105ce analiz\u0119. Nie zast\u0119puj\u0105 ustale\u0144 dotycz\u0105cych konkretnego wypadku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi w protokole wskazuje si\u0119 okoliczno\u015bci mog\u0105ce wp\u0142ywa\u0107 na prawo pracownika do \u015bwiadcze\u0144, \u00a7 12 ust. 1 tego rozporz\u0105dzenia wymaga szczeg\u00f3\u0142owego uzasadnienia i wskazania dowod\u00f3w. Sam zapis \u201era\u017c\u0105ce niedbalstwo\u201d nie wyja\u015bnia jeszcze, dlaczego zachowanie pracownika mia\u0142oby by\u0107 przyczyn\u0105 wy\u0142\u0105czn\u0105.[4]<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Obowi\u0105zki pozostaj\u0105 po obu stronach<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pracownik ma obowi\u0105zek przestrzega\u0107 przepis\u00f3w i zasad BHP \u2014 wynika to z art. 211 Kodeksu pracy. Pracodawca odpowiada natomiast za stan BHP w zak\u0142adzie i organizacj\u0119 bezpiecznej pracy, zgodnie z art. 207. Obowi\u0105zki pracownika nie znosz\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w pracodawcy.[5]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego ustalenie wsp\u00f3\u0142przyczyny nie oznacza aprobaty dla niebezpiecznego post\u0119powania. Pozwala w\u0142a\u015bciwie opisa\u0107 zdarzenie i dobra\u0107 dzia\u0142ania zapobiegawcze. Je\u017celi zawiod\u0142y r\u00f3wnie\u017c os\u0142ony, organizacja lub nadz\u00f3r, ograniczenie reakcji do przypomnienia pracownikowi instrukcji pozostawi cz\u0119\u015b\u0107 problemu nierozwi\u0105zan\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wnioski dla praktyki BHP<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ra\u017c\u0105ce niedbalstwo pracownika nie oznacza automatycznie utraty \u015bwiadcze\u0144 z ubezpieczenia wypadkowego. Zastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej wymaga r\u00f3wnie\u017c wykazania, \u017ce naruszenie przepis\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony \u017cycia i zdrowia by\u0142o wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku.[1\u20133]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego zesp\u00f3\u0142 powypadkowy powinien zbada\u0107 zar\u00f3wno zachowanie pracownika, jak i stan zabezpiecze\u0144, organizacj\u0119 pracy oraz nadz\u00f3r. Ka\u017cda wskazana wsp\u00f3\u0142przyczyna musi mie\u0107 potwierdzenie w dowodach i rzeczywisty zwi\u0105zek ze zdarzeniem. Samo znalezienie uchybienia po stronie pracodawcy nie wystarczy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzia\u0142ania profilaktyczne powinny odpowiada\u0107 wszystkim ustalonym przyczynom. Je\u017celi do wypadku przyczyni\u0142a si\u0119 niew\u0142a\u015bciwa os\u0142ona maszyny, samo ponowne przeszkolenie pracownika nie usunie zagro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Najwa\u017cniejszy wniosek: ustalenie ra\u017c\u0105cego niedbalstwa nie ko\u0144czy badania przyczyn wypadku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Podstawy prawne i orzecznictwo<\/strong><\/h6>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/eli.gov.pl\/api\/acts\/DU\/2025\/1644\/text\/U\/D20251644Lj.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ustawa z 30 pa\u017adziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym z tytu\u0142u wypadk\u00f3w przy pracy i chor\u00f3b zawodowych<\/a>, art. 21 ust. 1; t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1644 ze zm.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.saos.org.pl\/judgments\/content\/270931.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Kaliszu z 6 pa\u017adziernika 2016 r., V Ua 24\/16 \u2014 pe\u0142na tre\u015b\u0107 w SAOS<\/a>. Uzasadnienie opisuje r\u00f3wnie\u017c wyrok SR w Kaliszu z 5 kwietnia 2016 r., IV U 14\/15.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/prawmi.pl\/orzeczenie\/i-uk-14-13\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 12 czerwca 2013 r., I UK 14\/13 \u2014 pe\u0142na tre\u015b\u0107<\/a>, w szczeg\u00f3lno\u015bci rozwa\u017cania o wy\u0142\u0105czno\u015bci przyczyny i zwi\u0105zku zaniedba\u0144 pracodawcy z wypadkiem.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/eli.gov.pl\/api\/acts\/DU\/2009\/870\/text\/O\/D20090870.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rozporz\u0105dzenie Rady Ministr\u00f3w z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczno\u015bci i przyczyn wypadk\u00f3w przy pracy<\/a>, Dz.U. Nr 105, poz. 870 \u2014 \u00a7 7 oraz \u00a7 12 ust. 1.<\/li>\n\n\n\n<li>Kodeks pracy \u2014 art. 207 \u00a7 1\u20132 oraz art. 211. Zob. r\u00f3wnie\u017c materia\u0142y PIP: <a href=\"https:\/\/www.pip.gov.pl\/dla-pracodawcow\/porady-prawne\/odpowiedzialnosc-i-podstawowe-obowiazki-pracodawcy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">obowi\u0105zki pracodawcy<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.pip.gov.pl\/dla-pracodawcow\/porady-prawne\/szkolenia-w-dziedzinie-bezpieczenstwa-i-higieny-pracy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">szkolenia oraz obowi\u0105zki pracownika<\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><em>Opracowano 19 pa\u017adziernika 2026 r. Artyku\u0142 dotyczy przes\u0142anek wy\u0142\u0105czenia \u015bwiadcze\u0144 na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. Nie rozstrzyga odpowiedzialno\u015bci pracowniczej ani roszcze\u0144 cywilnych. Opisy orzecze\u0144 s\u0105 om\u00f3wieniami, nie dos\u0142ownymi cytatami.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left wp-block-paragraph\"><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pracownik zna\u0142 zasady, a mimo to wykona\u0142 niebezpieczn\u0105 czynno\u015b\u0107. S\u0105d uzna\u0142 jego zachowanie za ra\u017c\u0105ce niedbalstwo. Czy to oznacza, \u017ce automatycznie traci \u015bwiadczenia z ubezpieczenia wypadkowego? Nie. Trzeba jeszcze ustali\u0107, czy naruszenie przepis\u00f3w by\u0142o wy\u0142\u0105czn\u0105 przyczyn\u0105 wypadku.W analizie zdarzenia \u0142atwo zatrzyma\u0107 si\u0119 na najbardziej widocznym b\u0142\u0119dzie: r\u0119ce w\u0142o\u017conej w stref\u0119 pracy maszyny, niewy\u0142\u0105czonym nap\u0119dzie czy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-115","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=115"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":128,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115\/revisions\/128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/safetyon.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}